Układanie tropowca zaczynamy jak najwcześniej. Gdy tylko szczeniak potrafi już chodzić na smyczy i przychodzi na zawołanie lub gwizdek. Już w wieku kilku miesięcy należy wyrabiać w psie chęć do posługiwania się nosem i dolnym wiatrem. Naszym celem jest, żeby weszło mu to w krew i stało się nawykiem. Żeby pies wchodząc do lasu od razu spuszczał nos do ziemi wiedząc co go czeka ...
Żeby to osiągnąć musimy młodemu psu, początkowo w formie zabawy, robić włóczkę np. kiełbasą. Kładziemy mały kawałek na początku – dla zachęty - i ciągniemy większy kawałek po gruncie jakieś 30 metrów pozostawiając na końcu większy kawałek. W tym samym czasie pokazujemy psu trop dzika i zachęcamy do węszenia.
Gdy pies podejmuje węszenie chwalimy go. Psa prowadzimy na otoku. Doskonałym ćwiczeniem dla młodego tropowca - wyrabiającym u psa jednocześnie orientację w terenie - jest odnajdywanie przewodnika lub innych dobrze psu znanych osób (np. kogoś z domowników) Odnajdywanie osób w terenie przeprowadzamy zawsze bez otoku.
Ważnym jest żeby wybierać dzicze tropy i kłaść włóczki koniecznie z wiatrem co niejako zmusi psa do pracy dolnym wiatrem. W innym wypadku pies będzie odrywał nos od śladu i podnosił do góry, wychwytując nesiony z wiatrem odwiatr czy to tropu czy włóczki ...
Z biegiem dni, zachętami, pochwałami i nagrodami musimy wyrabiać w naszym adepcie sztuki tropienia nawyk trzymania się tropu i wytrwałym posługiwaniu sie dolnym wiatrem – po prostu wodzenie nosem po ziemi i węszenie musi mu się „opłacać” (wspomniane pochwały i nagrody) i kojarzyć z przyjemnością.
Wszelkie ćwiczenia powinniśmy prowadzić w lesie gdzie nie ma, lub nie ma zbyt wiele, zwierzyny, żeby zapewnić psu spokój podczas wykonywania ćwiczeń i dać szansę na skupieniu się na nauce.
Jednocześnie uczymy psa ignorowania innej niż dziki zwierzyny, głównie płowej i jej tropów,
Jej gonienie jest dyskwalifikujące dla tropowca. Przypadkowo napotkana sarna czy, rzadziej, jeleń lub zając podrywający się spod nóg będzie, na pewno, chętnie goniony przez psa. Nie możemu mu na to pozwolić. Powstrzymujemy psa komędą siad (lub waruj) i nagradzamy za wytrwanie w tej pozycji. Każdą okazję wykorzystujemy do ugruntowania respektowania przypadkowo napotkanej zwierzyny.
Dużo trudniejsza będzie praca z psem starszym, ośmio czy dziesięciomiesięcznym, gdyż w tym wieku pies ma już wyrobione i utrwalone nawyki posługiwania się górnym wiatrem oraz korzystania ze zmysłu wzroku.
Do pierwszych prób tropienia należy wybierać tropy pojedynczego dzika pozostawione w odpowiednim do kontrolowania jego przebiegu terenie. Na początku wystarczą nawet krótkie bo ok. 100 metrowe odcinki. Wystarczą one do wzbudzania w psie zainteresowania tropem. Po naprowadzeniu psa na odpowiedni trop i zachęceniu go do wietrzenia po nim obserwujemy jego zachowanie. Pies powinien podjąć trop do czego go zachęcamy a gdy już go podejmie chwalimy. Jeżeli pies schodzi z tropu karcimy go i pociągając otokiem, naprowadzamy z powrotem na zaniechany trop.
Do położenia pierwszych włóczek używamy farby dzika lub – jeszcze lepiej – jego patrochów. Jeżeli nie mamy wystarczających ilości dziczej farby możemy używać też krwi wieprzowej, do której, odpowiednio wcześniej, wkładamy np. dzicze rapety – żeby przeszła wonią dzika.
Wykorzystując sprzyjające okoliczności i szczęście w polowaniu, gdy strzelimy dzika, (nawet na komorę i mamy pewnosc, ze padł nieopodal) psa podkładamy na sfarbowany naturalnie trop, choćby ten był nawet bardzo krótki. Przed dojściem do leżącego dzika puszczamy psa z otoku zachęcając go np: "szukaj dzika". Sami, ukrywamy się i z daleka obserwujemy zachowanie naszego psa gdy zbliża się do dzika i jego reakcję na zwierza (oszczekiwanie, osaczanie, narzynanie) Gdyby dzik jeszcze się ruszał - bo i tak może być - pewnym strzałem należy go szybko dostrzelić.
Szkolenie kontynuujemy na dziczych tropach nie sfarbowanych i sfarbowanych – staramy się wykorzystać wszelkie możliwości tropienia strzelanych dzików (strzelonych np w okolicy przez kolegów) gdyż najwięcej doświadczenia pies nabywa właśnie na naturalnie sfarbowanych tropach. Jest to logiczne, gdyż strzelona zwierzyna, poza farbą, zostawia również odciski czterech (zwykle) rapet. W okresach gdzie polowania bywają mniej lub zupełnie nie udane, trening naszego tropowca wspomagamy włóczką (trop sztucznie sfarbowany) i pracą na tropach niesfarbowanych.
W międzyczasie uczymy psa odłożenia. Jest to bardzo przydatna umiejętnosć i często w łowisku wykorzystywana.
Odłożony pies musi pozostać na wyznaczonym miejscu. Najlepiej w pozycji siad choć może się położyć (na konkursie można go nawet zapiąć na smyczy ale szarpniecie jest dyskwalifikujące) do powrotu myśliwego. Bez względu na to co będzie się wokół działo – przebiegająca zwierzyna, strzał czy temu podobne. Najlepiej przy psie pozostawić jakiś przedmiot, torbę, kurtkę, sygnałówkę itp. Gdy pies nie dotrzymać należy odprowadzić go na to samo – dokładnie to samo – miejsce! i ponowić próbę. W miarę postępów coraz bardziej się oddalać a następnie wydłużać czas odłożenia – to proste ... :-)
Po powrocie do psa koniecznie go chwalimy i nagradzamy. Dobrze mieć dla niego krótką i jednoznacznie kojarzoną komendę typu, zostań, czekaj itp.
cdn ...
Regulamin Konkursu Pracy Tropowców
wg Regulaminu Prób i Konkursów Pracy Psów Myśliwskich PZŁ
§ 1
Konkursy tropowców mogą być przeprowadzane na:
Farbie leżącej minimum 6, a nie więcej jak 16 godzin.
Farbie leżącej minimum 40, a nie więcej jak 48 godzin.
W konkursie przeprowadzonym na farbie leżącej minimum 40 godzin mogą brać udział wyłącznie psy posiadające dyplomy z konkursu 1. - z farbą leżącą 6-12 godzin.
§ 2
W konkursach tropowców mogą brać udział wszystkie rasy psów myśliwskich z grup FCI: III, IV, V, VI (z wyjątkiem sekcji posokowców), VII i VIII.
W dniu imprezy wszystkie psy muszą mieć ukończone 6 miesięcy życia.
§ 3
Psy pracują pojedynczo, w kolejności wylosowanych numerów startowych. Czas pracy wynosi: dla psów pracujących na farbie 6-16 godzinnej - maksymalnie 60 minut, a dla pracujących na farbie leżącej 40-48 godzin - maksymalnie 90 minut.
§ 4
Konkursy przeprowadza się wyłącznie na ''czarnej stopie''. Pracę psów oceniają trzyosobowe zespoły sędziowskie.
§ 5
Pracę psów ocenia się według podanych w tabeli konkurencji z ustalonymi, niezmiennymi współczynnikami. Psom wyróżnionym przyznaje się dyplomy I°, II° i III ° w zależności od sumy punktów i wysokości uzyskanych ocen, których limity zawiera tabela.
§ 6
Psy nie posiadające dyplomu z prób lub innego konkursu, podczas którego sprawdzono ich reakcję na strzał, podlegają takiemu testowi przed przystąpieniem do pracy w konkursie.
Psy wyraźnie lękliwie reagujące na strzał wyklucza się z konkursu.
| Konkurencje |
Współczynniki |
Limity |
| Suma punktów |
| 80 |
70 |
60 |
| Dyplomy |
| I° |
II° |
III° |
| Oceny |
| 1 |
Praca na otoku (lub luzem od II łoża) na sfarbowanym, zimnym lub starym tropie rannej zwierzyny |
10 |
3 |
3 |
2 |
| 2 |
Zachowanie się przy martwej zwierzynie |
7 |
3 |
2 |
2 |
| 3 |
Odłożenie psa |
4 |
2 |
- |
- |
| 4 |
Współpraca z przewodnikiem |
4 |
2 |
- |
- |
|
Dodatkowo:
oznajmianie
oszczekiwanie |
5 4 |
- - |
- - |
- - |
| Razem |
25 |
- |
Najwyższa liczba punktów do zdobycia, bez konkurencji dodatkowych: 25 x 4 = 100
dodatkowo: 5 x 4 = 20
OBJAŚNIENIA I WSKAZÓWKI DO OCENY
1.Zakładanie ścieżki tropowej
Do założenia sztucznego tropu używa się około 0,25 litra farby jeleniej, sarniej, dziczej lub daniela. W przypadku niemożliwości zorganizowania farby ww. zwierzyny można użyć krwi bydlęcej lub świńskiej, którą należy "uszlachetnić" przez zanurzenie w niej na 24 godziny przed jej użyciem narogów świeżo ubitej sztuki jelenia, sarny, dzika lub daniela. Pomocnik zakładający ścieżkę tropową powinien być osobą obcą dla psa.
Sfarbowany trop powinien leżeć:
w przypadku konkursu 1.- minimum 6, a nie więcej niż 12 godzin i musi przeleżeć noc,
w przypadku konkursu 2. - minimum 40, a nie więcej niż 48 godzin i musi przeleżeć przez dwie noce.
Długość ścieżki w obu rodzajach konkursów wynosi około 600 metrów. Rozpoczyna się oznaczonym złomem kierunkowym "zestrzałem" i na swym przebiegu ma 2 poprowadzone pod kontem prostym lub rozwartym załamania, które zaczynają się tuż za sztucznymi "łożami" zranionego zwierza. "Łoża" wykonuje się odsłaniając ściółkę do mineralnej ziemi na powierzchni około 0,25 m kwadratowego. Pierwsze lokalizuje się w odległości około 150 metrów, a drugie w odległości około 400 - 450 metrów od miejsca ''zestrzału''.
Na końcu ścieżki kładziemy grubego zwierza, którego farby (farby jelenia, sarny, daniela lub dzika względnie krwi bydlęcej czy świńskiej) użyliśmy do zakładania danego tropu. Zwierzyna powinna być wypatroszona i zaszyta. Zakładający tropy nanosi i podpisuje na przygotowanej w miejscu "zestrzału" tabliczce numer ścieżki oraz dzień i godzinę jej założenia.
Oznakowanie tropów nie może być widoczne dla przewodnika, natomiast musi być czytelne dla komisji sędziowskiej. Odstępy pomiędzy poszczególnymi ścieżkami nie powinny wynosić mniej niż 150 metrów.
2. Praca na otoku (lub luzem od II łoża) na sfarbowanym, zimnym lub starym tropie rannej zwierzyny.
Przed konkurencją przewodnik musi zadeklarować, czy pies jego będzie pracował jako oszczekiwacz, oznajmiacz, potrafiący pracować luzem, czy do końca na otoku. Przewodnicy oznajmiaczy powiadamiają komisję sędziowską o sposobie oznajmiania znalezionej zwierzyny.
Sędzia i przenoszący zwierzynę po położeniu jej na końcu ścieżki tropowej powinni oddalić się i ukryć tak, by nie mógł ich zauważyć pracujący pies, a by sami mogli obserwować jego zachowanie się przy odnalezionej sztuce.
Sędziowie towarzyszący pracującemu psu wskazują przewodnikowi, rozpoczynające sfarbowaną ścieżkę i oznaczone złomem kierunkowym, miejsce ''zestrzału''. Naprowadzony pies powinien wskazać dany trop i na komendę przewodnika podjąć go, i pracując spokojnie (na otoku długości minimum 6 metrów) dolnym wiatrem wypracować go do samego końca. Pies powinien trzymać się tropu i wypracować wszystkie jego załamania. W przypadku, gdy farba znajduje się na wysokich trawach lub krzakach, wolno psu podnieś kufę. Błędem jest bezcelowe kręcenie się na tropie. Inne tropy zdrowej zwierzyny, krzyżujące właściwą ścieżkę, może pies wskazać przewodnikowi. Jeżeli podąży za nimi kilka kroków, a następnie sam się skoryguje, to nie należy uznawać tego za błąd. Wypracowanie tropu pod wiatr tuż obok tropu, jak również skracanie krótkich zagięć, nie należy zaliczać do błędów.
Pies powinien pracować na miernie naciągniętym otoku. Samodzielne poprawki są dopuszczalne i nie powodują obniżenia oceny. W przypadku oddalenia się psa od śladu tak daleko, że wg sędziów nie jest on w stanie sam naprawić błędu, albo jeżeli zostanie naruszona sąsiednia ścieżka tropowa, może być na polecenie sędziów jeszcze dwukrotnie naprowadzony na trop. Każde nowe naprowadzenie obniża ocenę o 1 stopień.
Przewodnikowi nie wolno oglądać się na znaki wytyczające trasę, pod rygorem obniżenia oceny o 1 stopień przy każdym zwróceniu mu uwagi przez sędziego.
Po dojściu do drugiego łoża z psem zgłoszonym jako potrafiącym pracować luzem, spuszcza się go z otoku, umożliwiając mu swobodne dojście do martwego zwierza.
3. Oznajmianie lub oszczekiwanie znalezionej zwierzyny.
Po dojściu przewodnika do drugiego łoża z psem zgłoszonym jako oszczekiwacz lub oznajmiacz, spuszcza się psa z otoku, umożliwiając mu swobodne dojście do martwego zwierza.
Oszczekiwacz
Powinien szybko i zdecydowanie dojść po tropach do martwej zwierzyny w czasie 5 minut, pozostać w jej bezpośrednim sąsiedztwie, oszczekując ją aż do nadejścia przewodnika. Po upływie 5 minut od rozpoczęcia szczekania przewodnik wraz z sędziami, na ich polecenie rusza w kierunku psa. Jeżeli pies po dojściu do martwego zwierza nie rozpocznie szczekania (obecność przy zwierzu oszczekiwacza nie dającego głosu sygnalizuje nadajnikiem lub rogiem sędzia pozostający na końcu ścieżki) w czasie 2 minut, to może być odwołany przez przewodnika i tracąc jeden stopień w dodatkowej konkurencji "oszczekiwanie", ponownie być posłany na trop jako oszczekiwacz. Gdy ponownie nie wykona konkurencji, a dojdzie czy już doszedł do zwierza, to nie zalicza mu się oszczekiwania i dodatkowo odejmuje 1 stopień w konkurencji ''praca na otoku na sfarbowanym tropie zwierzyny''.
Oznajmiacz
Po dojściu do zwierza i krótkim jego obwąchaniu powinien powrócić do czekającego na niego przy drugim łożu przewodnika w czasie nie dłuższym jak 10 minut i po oznajmieniu odnalezienia zwierzyny, w określony uprzednio sędzią sposób, doprowadzić go do niej. Po oddaleniu się psa od zwierzyny na odległość około 50 metrów, znajdujący się przy niej sędzia sygnalizuje, że pies był przy sztuce i wraca. Jeżeli za pierwszym razem nie wykona pracy oznajmiacza, można po odwołaniu posłać go od drugiego łoża jeszcze raz - obniżając ocenę za oznajmianie o 1 stopień. Jeżeli pies nie wykona pracy oznajmiacza po raz drugi, można go wziąć na otok (jeżeli nie był przy zwierzu, jeżeli był - to zaliczamy mu przejście ścieżki) i dojść do zwierza. Pies taki nie otrzymuje dodatkowych punktów za oznajmianie, a ponadto odejmuje mu się 1 stopień za pracę na otoku na sfarbowanym tropie.
4. Zachowanie się przy martwej zwierzynie
Ocenę w tej konkurencji wystawia sędzia znajdujący się przy martwej zwierzynie. Oszczekiwacze, oznajmiacze i psy pracujące luzem dochodzą do zwierza same. Psy pracujące do końca na otoku i dochodzące do zwierza wraz ze swoim przewodnikiem odprowadzane są przez niego, na komendę sędziego, wstecz na odległość około 50 metrów i uwalniane z otoku, co umożliwia im swobodny powrót do zwierza.
Pies nie powinien próbować narzynać zwierzyny. Oblizywanie rany postrzałowej jest dozwolone. Psy o wielkim temperamencie mogą zwierza gryźć a nawet szarpać. Sędzia musi określić, czy pies robi to z pasji czy celem narzynania. Psy, które narzynają zwierza (narzynacze) lub usiłują go zakopać (grabarze) podlegają dyskwalifikacji.
Niedopuszczanie przez psa obcych osób do zwierza jest zaletą.
Pies, który po krótkim powąchaniu martwego zwierza dalej się nim nie interesuje, nie może otrzymać oceny wyższej niż ''1''.
5. Współpraca z przewodnikiem i posłuszeństwo
Współpracę psa z przewodnikiem i posłuszeństwo ocenia się biorąc pod uwagę utrzymanie ciągłego kontaktu psa z przewodnikiem i reakcję na jego polecenia, umożliwiające szybkie i sprawne wykonywanie pracy psa. Psy, które nie wykonują natychmiast otrzymanych od przewodnika komend, powinny mieć obniżoną ocenę w tej konkurencji od ''1'' do ''2'' stopni. Natomiast te, które puszczone luzem nie dają się wziąć na smycz lub uciekają od przewodnika, nie wracając do niego w ciągu 5 minut, podlegają dyskwalifikacji. |
|